Gazeta Wyborcza - SZKOLENIA
April 2002

autorka: Joanna Niedziela

Inwestować w kierownika

Specjaliści obserwują wzrost zainteresowania szkoleniami dla menedżerów. W trudnej sytuacji na rynku ich kwalifikacje mają ogromne znaczenie dla funkcjonowania firmy

Firmy chcą mieć na stanowiskach kierowniczych specjalistów, którzy potrafią skutecznie zarządzać zespołem w czasie kryzysu. Szkolenie menedżerów nabiera teraz coraz większego znaczenia.

Zatrzymaj najlepszych

Dobry specjalista na stanowisku kierowniczym powinien dysponować wiedzą teoretyczną, umiejętnościami organizacyjnymi i interpersonalnymi. Na niższych szczeblach zarządzania najważniejszy jest ten pierwszy - merytoryczny - poziom. Dla kierowników, którzy są już skuteczni zawodowo, bardziej istotny będzie poziom organizacyjny. Umiejętności interpersonalne są ważne w obu przypadkach.

Zdaniem ekspertów menedżer powinien przejść kilka szkoleń obejmujących zagadnienia ogólne. Takie kursy uczą m.in.: motywowania pracowników, prowadzenia rozmowy oceniającej i selekcyjnej, zarządzania wynikami, delegowania zadań, czyli wszystkich podstawowych umiejętności każdego kierownika. Bardzo często firmy nastawione na sprzedaż szkolą swoich menedżerów właśnie z zarządzania sprzedażą. Taka wiedza jednak nie wystarczy, aby poprowadzić firmę w momencie recesji.

Firmy zaczęły już zdawać sobie z tego sprawę. Mimo że są zmuszone do oszczędności, nie chcą ograniczać pieniędzy przeznaczanych na szkolenia dla swoich menedżerów. Liczą, że ich doświadczenie, wysokie kwalifikacje i cały czas uaktualniana wiedza pomogą przetrwać niekorzystny okres.

- Jeśli menedżer dobrze poprowadzi swój zespół, to np. zwiększy sprzedaż, a tym samym również ogólne zyski firmy. W ten sposób przyczyni się do sukcesu całego przedsiębiorstwa. Właśnie dlatego inwestuje się w kadrę kierowniczą i naprawdę warto to robić - mówi Katarzyna Kustosz z AchieveGlobal.

Poza tym przedsiębiorstwa nie mogą sobie pozwolić na odejście najlepszych menedżerów do konkurencji i tym samym utratę cennego doświadczenia i sporej wiedzy, m.in. na temat kultury organizacyjnej czy produktów.

- Jeśli nie będzie się inwestowało w dobrych menedżerów, to szybko zaczną oni odchodzić do innych firm, gdzie od razu zostaną docenieni jako fachowcy. Pracodawca zawsze musi dbać o rozwój swojego pracownika, inaczej go straci - wyjaśnia Bogdan Dąbrowski z GFMP Management Consultants.

Efektywny szef

Trudna sytuacja rynkowa zwiększyła również wymagania wobec samych menedżerów. - Teraz dobry menedżer musi być dobrym strategiem, komunikatorem i coachem. I co ważne, we wszystkich tych trzech rolach powinien być tak samo skuteczny - zaznacza Katarzyna Kustosz. Z tego właśnie względu kierownicy powinni uczestniczyć w szkoleniach, które pozwalają im rozwijać się na tych poziomach.

Menedżer-strateg powinien przede wszystkim umieć planować i przekładać wyznaczone cele na konkretne działania, musi też być kreatywny. Zły strateg będzie cały czas działał według starych schematów, które w nowej sytuacji nie będą się sprawdzały.

Zdaniem specjalistów w większości firm rozwija się już świadomość, że należy wprowadzać zmiany, np. w podejściu do klienta. Aby je rozwijać, menedżerowie powinni uczestniczyć w szkoleniach m.in. z zakresu skutecznego wdrażania planów,

wprowadzania i zarządzania zmianą. Bardzo istotne są też szkolenia z zarządzania projektem - uczą tworzenia grupy, która realizuje wyznaczone zadanie, np. wprowadza na rynek nowy produkt. Na tych kursach menedżer dowiaduje się m.in., że w projekt powinni się angażować ludzie z różnych działów firmy, czyli specjaliści od produkcji, sprzedaży, marketingu i logistyki (a nie sami marketingowcy, jak było dotychczas).

Dla dobrego menedżera ważna jest również umiejętność porozumiewania się ze swoimi pracownikami. Tylko dzięki temu uda mu się ich przekonać w przyszłości do swoich racji. Szkolenia z zakresu komunikowania są więc potrzebne każdemu kierownikowi. Najczęściej obejmują problemy w relacji szef - podwładny, np. przekazywanie pracownikom decyzji niepopularnych, przyjmowanie opinii na temat własnej osoby i podjętych decyzji oraz ocenianie innych. Menedżerowie uczą się też komunikowania pracownikom idei działania, czyli pokazania, do czego zespół zmierza (to zwiększa motywację personelu, a w konsekwencji także jego efektywność). Szefowie doskonalą również umiejętność wyrażania swojego zdania, czyli np. chwalenia z przekonaniem czy udzielania nagany w taki sposób, aby miało to za każdym razem pozytywne, edukacyjne skutki. Duży nacisk kładzie się też na umiejętność publicznego występowania i prezentacji, przecież dobre przekazanie informacji zwiększa szanse na to, że spotka się ona z ogólną akceptacją.

- Menedżer-coach powinien odpowiednio kierować, wspierać i rozwijać swoich pracowników, także monitorować ich pracę i pomagać w niej. Musi po prostu dbać o wyniki swojego zespołu, z nich przecież jest rozliczany - mówi Iwona Kiwerska z Door Training Poland.

Rola coacha polega przede wszystkim na przeprowadzaniu rozmów z pracownikami na temat ich obowiązków i jakości wykonanej pracy. Może to mieć charakter spontaniczny (natychmiastowa reakcja na złe wykonanie zadania) lub cykliczny, np. comiesięczne spotkania menedżera z zespołem podsumowujące wynik pracy. Na szkoleniach szefowie uczą się prowadzenia takich rozmów. W praktyce menedżerowie najczęściej od razu nakazują konkretne rozwiązania, tymczasem na kursach dowiadują się, że powinni pozwolić pracownikowi wykazać się. Coach najpierw pyta swojego pracownika o przyczyny problemu i jego skutki, potem rozmawia z nim o jego własnych pomysłach na rozwiązanie.

Potrzebna diagnoza

Liczba i rodzaj szkoleń, jakie powinien przejść w ciągu roku menedżer, zależy w dużej mierze od jego umiejętności i od aktualnej sytuacji firmy. Jeśli przedsiębiorstwo przechodzi wiele przekształceń i jest w trakcie fuzji, to kadra kierownicza będzie potrzebowała wielu szkoleń z zakresu zarządzania w nowej sytuacji. W stabilnej firmie szefowie będą tylko doskonalić posiadane umiejętności. W przypadku, gdy stanowisko kierownika obejmuje młody, jeszcze niedoświadczony menedżer, to powinien on w pierwszym roku pracy przejść co najmniej trzy dwudniowe szkolenia obejmujące ogólne zagadnienia.

Menedżer z wieloletnim stażem będzie natomiast uaktualniał wiedzę zdobytą podczas praktyki zawodowej.

Poziom wiedzy i praktycznych umiejętności oraz sytuację panującą w firmie można też zdiagnozować i na tej podstawie stworzyć plan rozwoju menedżera obejmujący pakiet obowiązkowych szkoleń i dodatkowych kursów.
Międzynarodowe koncerny zawsze szkoliły swoich menedżerów i zawsze będą ich szkolić. Na naszym rynku istnieją też polskie firmy, którą dużą wagę przykładają do kompetencji swojej kadry zarządzającej. - Zwykle jednak większość przedsiębiorstw potrzebuje pomocy firm doradczych, które po dokonaniu dokładnej analizy wskazują konkretne rozwiązania - dodaje Sylwia Majchrzak z Pator Consulting.
Specjaliści nie mają wątpliwości, że w Polsce zwiększa się świadomość konieczności inwestowania w menedżerów.
- Tych szkoleń jest naprawdę coraz więcej. Firmy zdają sobie sprawę z tego, że decyzje menedżerów dotyczące np. zatrudniania nowych specjalistów, lokowania pieniędzy czy wchodzenia w porozumienia z innymi przedsiębiorstwami mają bezpośrednie przełożenie na wynik finansowy całej organizacji - zaznacza Jacek Wieczorek, dyrektor operacyjny w JKM Consulting.